Thuốc Gaviscon chữa trào ngược dạ dày có tốt không?

Bột baking soda chữa đau dạ dày có tốt không?

Bị xuất huyết dạ dày có nên uống sữa không? Uống loại nào tốt?

Phác đồ điều trị xuất huyết tiêu hóa mới nhất theo Bộ Y Tế

Mẹo dân gian chữa đau dạ dày bằng cây rau mương

Xuất huyết dạ dày ở trẻ: Dấu hiệu nhận biết và điều trị

Ngạc nhiên với công dụng chữa đau dạ dày của bắp cải

Dùng bao tử nhím chữa đau dạ dày có hiệu quả không?

Bị xuất huyết dạ dày có ăn được sữa chua không?

Top 7 thuốc trị vi khuẩn HP của Nhật được đánh giá cao hiện nay

Xuất huyết dạ dày: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý

Xuất huyết dạ dày là tình trạng cấp cứu nội – ngoại khoa cần được chẩn đoán và điều trị sớm. Tình trạng này có thể xảy ra do rất nhiều nguyên nhân khác nhau như lạm dụng thuốc, rối loạn cơ chế cầm máu, viêm loét dạ dày – tá tràng,…

xuất huyết dạ dày là gì
Xuất huyết dạ dày là gì? Có nguy hiểm không?

Xuất huyết dạ dày là gì?

Xuất huyết dạ dày là thuật ngữ y tế đề cập đến tình trạng máu chảy ra khỏi lòng mạch của dạ dày (chủ yếu là vùng hang vị) với biểu hiện điển hình là đại tiện ra máu hoặc nôn ra máu (bã nôn có máu tươi hoặc màu cà phê). Đây là một dạng cấp cứu nội hoặc ngoại khoa thường gặp cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

Xuất huyết dạ dày thường là biến chứng của nhiều bệnh lý hoặc cũng có thể là hệ quả do sử dụng thuốc hoặc lạm dụng rượu bia. Mức độ xuất huyết có thể từ nhẹ đến nặng tùy vào từng trường hợp cụ thể. Những trường hợp chảy máu nhiều có thể dẫn đến tụt huyết áp, sốc và tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày

Có rất nhiều nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày. Trong đó phổ biến nhất là viêm loét dạ dày tá tràng và polyp/ ung thư dạ dày. Ngoài ra, tình trạng này cũng có thể là hệ quả do thói quen sinh hoạt, tác dụng phụ của thuốc hoặc ảnh hưởng của một số bệnh nội khoa.

xuất huyết dạ dày là gì
Loét dạ dày là nguyên nhân phổ biến nhất gây xuất huyết dạ dày

Một số nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày thường gặp, bao gồm:

  • Loét dạ dày – tá tràng: Loét dạ dày tá tràng là nguyên nhân phổ biến nhất gây xuất huyết dạ dày. Ổ loét ở niêm mạc dạ dày và phần đầu ruột non có thể lan rộng, tiến triển nặng và ăn sâu vào lòng mạch, dẫn đến chảy máu đường tiêu hóa. Xuất huyết dạ dày là biến chứng do loét dạ dày tá tràng không được điều trị, lạm dụng rượu bia, sử dụng thuốc chống viêm liều cao,…
  • Ung thư dạ dày/ Polyp dạ dày: Khối u lành/ ác tính xuất hiện ở dạ dày có thể ma sát với thức ăn và gây tổn thương lòng mạch. Nếu xảy ra do nguyên nhân này, mức độ xuất huyết thường nhẹ, âm ỉ và dai dẳng – trừ trường hợp khối u có kích thước quá lớn.
  • Sang thương mạch máu: Mạch máu ở dạ dày và tá tràng có thể bị tổn thương, phình giãn, vỡ và dẫn đến biến chứng xuất huyết. Các nguyên nhân gây sang thương mạch máu bao gồm loạn sản mạch máu, Hemangioma (u máu trong gan) và Dieulafoy (hiếm gặp nhưng gây xuất huyết tiêu hóa trên ồ ạt với nguy cơ tử vong cao).

Ngoài ra, xuất huyết dạ dày cũng có thể là hệ quả do các vấn đề sức khỏe gây rối loạn cơ chế đông máu như:

  • Giảm tiểu cầu: Tiểu cầu là một trong những tế bào máu, bên cạnh hồng cầu và bạch cầu. Loại tế bào này có chức năng cầm máu bằng cách làm đông máu khi mạch máu bị tổn thương. Tuy nhiên do một số nguyên nhân, số lượng tiểu cầu trong máu có thể giảm đi đáng kể (giảm tiểu cầu được xác định khi số lượng tiểu cầu >150.000 tế bào/ ml). Giảm tiểu cầu không chỉ gây xuất huyết dạ dày mà còn gây chảy nướu, chảy máu cam, xuất hiện máu trong nước tiểu,…
  • Sốt xuất huyết: Xuất huyết dạ dày là một trong những biến chứng của sốt xuất huyết. Nguyên nhân dẫn đến biến chứng này là do virus gây bệnh làm giảm số lượng tiểu cầu, dẫn đến cô đặc máu và làm phát sinh các biến chứng liên quan đến rối loạn máu như xuất huyết tiêu hóa, chảy máu mũi, chảy máu chân răng,…
  • Xơ gan: Xơ gan dẫn đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa, dẫn đến tăng áp lực bên trong lòng mạch của cơ quan tiêu hóa và dẫn đến biến chứng xuất huyết dạ dày – thực quản. Biến chứng này thường xảy ra ở bệnh nhân xơ gan ở giai đoạn mất bù (giai đoạn cuối).
  • Thiếu vitamin K: Vitamin K có chức năng đông máu và giúp hạn chế nguy cơ chảy máu kéo dài. Vì vậy khi cơ thể không được cung cấp đủ loại vitamin này, lòng mạch ở đường tiêu hóa có thể bị xuất huyết. Ngoài ra, thiếu vitamin K còn gây xuất huyết não và màng não đối với trẻ nhỏ.
  • Bệnh Hemophilia: Hemophilia (bệnh máu khó đông) là một dạng rối loạn máu hiếm gặp do thiếu hụt yếu tố đông máu. Do khả năng cầm máu chậm và lâu nên những người mắc bệnh lý này có nguy cơ bị xuất huyết tiêu hóa trên và dưới cao hơn bình thường.
  • Sử dụng thuốc chống đông: Thuốc chống đông thường được sử dụng để ngăn ngừa hình thành các cục máu đông ở tĩnh mạch và động mạch. Tuy nhiên, sử dụng thuốc quá liều hoặc lạm dụng trong thời gian dài có thể dẫn đến biến chứng xuất huyết tiêu hóa dạ dày, thực quản và đại tràng.

Thực tế, có rất nhiều nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày. Ở một số trường hợp, tình trạng này có thể là hệ quả do nhiều nguyên nhân và yếu tố cộng hưởng. Ngoài những nguyên nhân trực tiếp trên, nguy cơ xuất huyết dạ dày cũng có thể tăng lên nếu có những yếu tố thuận lợi như:

  • Sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) và corticoid
  • Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori
  • Sang chấn tâm lý nặng nề
  • Chế độ ăn uống không phù hợp
  • Stress kéo dài
  • Hút thuốc lá
  • Lạm dụng rượu bia
  • Sử dụng thuốc chống đông trong thời gian dài

Dấu hiệu nhận biết xuất huyết dạ dày

Xuất huyết dạ dày có triệu chứng tương đối điển hình. Một số dấu hiệu nhận biết bao gồm:

1. Dấu hiệu báo trước

Trước khi xuất hiện các triệu chứng điển hình, xuất huyết dạ dày có thể biểu hiện qua một số dấu hiệu sớm như:

  • Đau thượng vị dữ dội, mức độ đau nặng và đột ngột hơn bình thường
  • Xuất hiện cảm giác nóng rát, cồn cào và mệt lả sau khi dùng corticoid và thuốc chống viêm không steroid (NSAID)
  • Đi kèm với triệu chứng mệt mỏi, lợm giọng, chóng mặt, người mệt mỏi, buồn nôn và nôn mửa

2. Biểu hiện điển hình

Xuất huyết dạ dày điển hình với các triệu chứng như:

– Nôn ra máu:

Nôn ra máu là biểu hiện thường gặp của xuất huyết tiêu hóa trên nói chung và xuất huyết dạ dày nói riêng. Tùy theo vị trí và mức độ tổn thương, mức độ chảy máu và đặc điểm của dịch nôn có thể không đồng nhất. Số lượng máu có thể dao động từ vài chục ml đến hàng lít, có màu hồng, đỏ tươi, màu nâu sẫm và có thể lẫn với dịch tiêu hóa.

Điều trị xuất huyết dạ dày
Nôn ra máu là biểu hiện điển hình nhất của xuất huyết dạ dày

Thực tế, một số trường hợp nôn ra máu cũng có thể là biểu hiện của xuất huyết đường tiêu hóa dưới. Trong trường hợp này, dịch nôn có màu sẫm và máu đông ngay khi vừa nôn ra bên ngoài.

Cách phân biệt với nôn ra máu do ho ra máu, ăn tiết canh hoặc chảy máu cam: Những trường hợp này thường nôn ra máu màu đỏ tươi, không kèm thức ăn và có bọt.

– Đại tiện ra phân đen:

Khi máu chảy vào ống tiêu hóa, phân có thể chuyển thành màu đen do sắc tố có trong máu. Tuy nhiên khi lượng máu chảy quá nhiều, phân không chỉ có màu đen mà còn có mùi hôi tanh khó chịu, chất nhão. Một số ít trường hợp bị chảy máu ồ ạt, lượng máu nhiều có thể gặp phải tình trạng lẫn máu tươi trong phân hoặc phân ngả thành màu đỏ.

Phân biệt với tiêu máu đỏ do uống thuốc Rifamicine (kháng sinh) và tiêu phân đen do táo bón, sử dụng thuốc chứa sắt, than hoạt và Bismuth.

– Một số triệu chứng khác:

  • Đau thượng vị, sôi ruột
  • Đau bụng dữ dội
  • Chóng mặt
  • Khát nước
  • Hoa mắt, ù tai
  • Mệt lịm
  • Tiểu ít hoặc thậm chí vô niệu
  • Thở nhanh, vã mồ hôi

Trường hợp chảy máu nhiều, ồ ạt, bệnh nhân có thể bị sốc với các biểu hiện như mạch nhanh, huyết áp tụt, lạnh đầu chi, người vã nhiều mồ hôi và lơ mơ, không tỉnh táo.

Đa phần các trường hợp xuất huyết dạ dày đều xảy ra đột ngột (cấp tính). Tuy nhiên, một số trường hợp có thể bị xuất huyết dạ dày mãn tính (xuất huyết nhẹ kéo dài). Trong trường hợp này, bệnh nhân có thể gặp phải một số triệu chứng không điển hình như mệt mỏi, khó thở tăng dần, ngủ lịm và thiếu máu do mất máu nhiều.

Xuất huyết dạ dày có nguy hiểm không?

Xuất huyết dạ dày là tình trạng cấp cứu nội – ngoại khoa cần được chẩn đoán và điều trị sớm. Nếu được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể được kiểm soát và hầu như không để lại di chứng. Tuy nhiên trong trường hợp không kịp thời khắc phục, máu có thể chảy ồ ạt dẫn đến sốc và tử vong.

Vì vậy ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, bệnh nhân cần đến bệnh viện trong thời gian sớm nhất. Thực tế cho thấy, nguy cơ tử vong tăng lên đáng kể nếu xuất huyết dạ dày không được kiểm soát trong vòng 24 giờ đầu tiên.

Chẩn đoán xuất huyết dạ dày

Xuất huyết dạ dày cần được chẩn đoán trước khi điều trị. Trong đó việc xác định nguyên nhân và vị trí chảy máu được xem là yếu tố quan trọng nhất.

Điều trị xuất huyết dạ dày
Nội soi là kỹ thuật chẩn đoán và điều trị xuất huyết dạ dày phổ biến nhất hiện nay

Các biện pháp chẩn đoán xuất huyết dạ dày phổ biến:

  • Thăm khám lâm sàng: Trước tiên, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý và thăm khám các triệu chứng lâm sàng. Xuất huyết dạ dày thường biểu hiện qua các triệu chứng điển hình như nôn ra máu, tiêu phân đen, đau thượng vị dữ dội, buồn nôn, nôn mửa,… Ngoài ra, việc thu thập triệu chứng lâm sàng còn giúp bác sĩ khoanh vùng các nguyên nhân có thể gây xuất huyết và đánh giá được mức độ chảy máu.
  • Nội soi tiêu hóa: Nội soi là kỹ thuật chẩn đoán và điều trị xuất huyết dạ dày phổ biến nhất. Qua kỹ thuật này, bác sĩ có thể xác định được vị trí xuất huyết và tiến hành xử lý ngay trong quá trình nội soi. Tuy nhiên, nội soi đường tiêu hóa không thể phát hiện được xuất huyết ẩn.
  • Chụp X-Quang Baryt: X-Quang Baryt là kỹ thuật chụp X-Quang kết hợp với chất cản quang nhằm hiện rõ đường tiêu hóa qua hình ảnh được chụp lại bằng tia X. Tuy nhiên hiện nay, kỹ thuật này ít khi được chỉ định trong chẩn đoán xuất huyết dạ dày.
  • Đặt sonde dạ dày: Thủ thuật này sử dụng ống thông đưa từ mũi xuống dạ dày nhằm rửa dạ dày. Đặt sonde dạ dày giúp xác định được xuất huyết xảy ra ở đường tiêu hóa trên hoặc dưới.
  • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu được thực hiện nhằm xác định công thức máu, AST, ALT, Bilirubine, Creantinine, Ure,…
  • Mở bụng thăm dò: Biện pháp này là lựa chọn cuối cùng khi các xét nghiệm trên không thể xác định được nguồn gốc và nguyên nhân xuất huyết. Mở bụng thăm dò giúp bác sĩ xác định vị trí chảy máu và cầm máu ngay trong quá trình phẫu thuật.

Các kỹ thuật chẩn đoán trên được thực hiện với mục đích xác định vị trí chảy máu, đánh giá mức độ xuất huyết tiêu hóa, chẩn đoán nguyên nhân, chẩn đoán phân biệt và đưa ra tiên lượng về diễn tiến của bệnh.

Các phương pháp xử lý – điều trị xuất huyết dạ dày

Sau khi xác định vị trí, nguồn gốc xuất huyết và đánh giá mức độ chảy ở dạ dày, bác sĩ sẽ chỉ định các biện pháp xử lý tương ứng. Mục tiêu chính của điều trị là bồi hoàn thể tích máu, hồi sức, cầm máu và điều trị bệnh lý nguyên nhân.

1. Điều trị ban đầu

Điều trị ban đầu là truyền dịch tĩnh mạch để hồi sức, bù nước và cân bằng điện giải. Tuy nhiên với trường hợp mất máu nặng, bác sĩ có thể chỉ định truyền máu.

Điều trị xuất huyết dạ dày
Điều trị ban đầu là bù dịch và truyền máu để hồi sức và ổn định thể trạng

Sau đó, sử dụng nội soi dạ dày để cầm máu ở vị trí xuất huyết bằng cách:

  • Tiêm kẹp các mạch máu bị tổn thương với vòng cao su
  • Đốt điện, dùng tia laser hoặc dùng đầu dò nhiệt
  • Tiêm thuốc hoặc chất gây đông máu vào vị trí xuất huyết

Trong trường hợp nội soi thất bại, bác sĩ có thể thực hiện:

  • Chụp mạch máu nhằm xác định vị trí xuất huyết. Sau đó sử dụng thuốc tiêm trực tiếp vào mạch máu để kiểm soát hiện tượng chảy máu.
  • Hoặc có thể phẫu thuật để xác định nguồn gốc và xử lý xuất huyết.

2. Điều trị dự phòng tái phát

Sau khi kiểm soát tình trạng chảy máu, bác sĩ sẽ yêu cầu điều trị nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày. Điều trị nguyên nhân giúp hạn chế nguy cơ xuất huyết tái phát và ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm khác như thủng dạ dày, tăng nguy cơ ung thư,…

Tùy vào nguyên nhân cụ thể, điều trị có thể là sử dụng thuốc, điều chỉnh thói quen sinh hoạt, ăn uống, giảm stress, căng thẳng, tránh sang chấn tâm lý mạnh hoặc phẫu thuật cắt bỏ khối u/ polyp ở dạ dày,…

Phòng ngừa xuất huyết dạ dày bằng cách nào?

Xuất huyết dạ dày có thể tái phát ngay cả sau khi điều trị. Vì vậy, bệnh nhân cần chủ động thực hiện một số biện pháp phòng ngừa như:

Điều trị xuất huyết dạ dày
Ăn uống khoa học giúp giảm thiểu nguy cơ loét dạ dày tiến triển và phòng ngừa xuất huyết tái phát
  • Điều trị bệnh lý nguyên nhân, chủ yếu là viêm loét dạ dày tá tràng, hội chứng Zollinger-Ellison, polyp hoặc ung thư dạ dày,…
  • Không sử dụng rượu bia và hút thuốc lá. Cồn, asen, nicotin và một số chất độc hại khác trong khói thuốc và các loại đồ uống này có thể gây loét niêm mạc nặng dẫn đến vỡ lòng mạch và chảy máu.
  • Kiểm soát stress, giữ tâm lý lạc quan, vui vẻ và tránh kích động tâm lý quá mức.
  • Người bị các vấn đề về dạ dày và tá tràng nên bổ sung các nhóm thực phẩm lành mạnh như sữa chua, rau xanh, ngũ cốc, cá, trái cây,… Tránh dùng thức ăn chứa nhiều axit, gia vị cay nóng, dầu mỡ, thức ăn khô cứng và chứa nhiều chất bảo quản.
  • Không tự ý sử dụng corticoid và thuốc kháng viêm không steroid (NSAID). Các loại thuốc này làm giảm tổng hợp prostaglandin – chất bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa và làm tăng nguy cơ loét, xuất huyết dạ dày – tá tràng.
  • Cần uống nhiều nước khi sử dụng thuốc để hạn chế nguy cơ viêm – loét đường tiêu hóa.
  • Sử dụng thuốc chống đông theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời nên thông báo với bác sĩ tiền sử xuất huyết tiêu hóa để được hiệu chỉnh liều lượng hoặc thay thế bằng loại thuốc khác.

Xuất huyết dạ dày là một dạng cấp cứu nội – ngoại khoa phổ biến. Tình trạng này có thể dẫn đến mất máu nhiều, tụt huyết áp, sốc và tử vong. Vì vậy ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, cần đến ngay bệnh viện để được chẩn đoán và xử lý kịp thời.

Cùng chuyên mục

Phòng ngừa vi khuẩn HP tái đi tái lại nhiều lần

Vi khuẩn HP là nguyên nhân gây viêm loét dạ dày, ung thư dạ dày, thủng dạ dày,… Với căn bệnh này, việc điều trị bệnh sớm và phòng ngừa...

ProCumin chữa đau dạ dày có tốt không? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu?

ProCumin là sản phẩm thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị các vấn đề ở dạ dày, đường ruột và phục hồi sức khỏe. Sản phẩm chứa thành phần...

Những thông tin cần biết về phương pháp dùng thuốc đông y chữa vi khuẩn HP

Dùng thuốc Đông y chữa vi khuẩn HP có hiệu quả không?

Dùng thuốc Đông y chữa vi khuẩn HP là một trong những phương pháp thường được áp dụng để hỗ trợ điều trị tiêu diệt vi khuẩn HP. Vậy cách...

Nên ăn và kiêng ăn gì khi bị xuất huyết dạ dày?

Nắm bắt vấn đề Bị xuất huyết dạ dày nên ăn gì, kiêng gì là cơ sở để thiết lập thực đơn ăn uống khoa học và lành mạnh. Kết...

Mẹo chữa đau dạ dày bằng lá mơ lông bạn nên thử

Chữa đau dạ dày bằng lá mơ lông là phương pháp hỗ trợ có nguồn gốc từ dân gian. Phương pháp này có cách thực hiện khá đơn giản, nguyên...

Bị xuất huyết dạ dày nên ăn hoa quả gì?

Bị xuất huyết dạ dày ăn được hoa quả gì?

Một số bệnh nhân phân vân không biết bị xuất huyết dạ dày ăn được hoa quả gì. Bởi vì, ngoài cung cấp chất dinh dưỡng từ các loại thực...

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ẩn